EYVAZ QOCAYEVin blogu

Media Hüququ İnstitutu bəyanat yayıb

Mart 11, 2009 22:02, Mətbuat, EYV-AZ, Şərhlər(0)

Media Hüququ İnstitutu Kütləvi İnformasiya Vasitələri qanununa edilmiş əlavələrin mətbu nəşrlərin azadlığı və müs­təqilliyi üçün ciddi təhlükə yaradacağından narahatdır. Bu əlavələr qüvvəyə minərsə mətbu nəşrlər bir neçə hal­da mütənasiblikdən çox uzaq olan qorxunc sanksiyalarla üzləşə biləcəklər. MHİ vurğulayır ki, Qanununun 19-cu maddəsinə edilmiş əlavələr bir sıra hallarda “Müvafiq icra h­a­ki­miy­yə­ti or­qa­nı”na aşağıdakı hallarda “mətbu nəşrin fəaliyyətinin iki ay müddətində dayandırılması” kimi sərt və adek­vat­lı­ğı bəraətləndirilə bilməyən cəza verilməsi “barədə məhkəmə qarşısında iddia” qaldırmaq, məh­kəmələrə isə belə san­ksiyaları qoymaq səlahiyyəti verib.

Əlavələrin həm qanun yaradıcılığı meyarlarına, həm də ifadə azadlığı standartlarına uyğunluq baxımından cid­di ça­tışmazlıqları var. Bu səbəbdən Əlavələrin müəyyən etdiyi müddəalar Azərbaycan Respublikasının Kon­s­ti­tu­si­ya­sına, Azərbaycan Respublikasında insan hüquq və azadlıqlarının tənzimlənməsi haqqında Azər­baycan Res­pub­li­kasının Konstitusiya qanununa və Avropa İnsan Haqları Konvensiyasının 10-cu (İfa­də­ azadlığı) maddəsinə və bu maddə ilə bağlı Avropa İnsan Haqları Məhkəməsinin presedent hüququnun mü­əyyən etdiyi meyarlara ziddir.     Baş redaktor vəzifəsini tutan şəxs üçün müəyyən olunmuş təhsil və vətəndaşlıq senzi ifadə azadlığı prin­sip­ləri ba­xı­mından mübahisəli sayılan məhdudiyyətlərdir. Üstəlik bu qaydaya əməl etməməyə görə mətbu nəş­run 2 ay müd­dətinə qapadılması bütün hallarda adekvat olmayan sanksiyadır və ifadə azadlığına kobud mü­daxilədir.   Nəşriyyatların dövrü mətbu nəşrlərin məcburi nüsxələrini 10 gün ərzində təsisçiyə, dövlət arxivinə, Milli Ki­tab­xa­na­ya, Kitab Palatasına, Azərbaycan Mətbuat Şurasına, qanunvericilik və müvafiq icra hakimiyyəti or­qanlarının ki­tab­xanalarına göndərməməsinə görə mətbu nəşrlərin 2 aylığa qapadılması sanksiyası isə açıq-aşkar qeyri adek­vat, ədalətsiz olmaqla yanaşı, belə tənzimləmə cəza hüququnun mahiyyətinə ziddir. Bu norma nəşriyyatların et­mə­yə borclu sayildığı vəzifəni yerinə yetirməməyə görə nəşriyyatları yox, mət­bu­atı cəzalandırmağı nəzərdə tutur.   Qəbul edilmiş daha bir dəyişikliyə görə kütləvi informasiya azadlığından və jurnalist hüququndan sui-is­ti­fa­də et­mə­yə görə inzibatı  məsuliyyətə cəlb edildikdən sonra həmin əməli il ərzində təkrar törədilməsi sə­la­hiy­yət verir ki, mətbu nəşrin 2 ayadək müddətə qapadılsın. Mətbu nəşrin fəaliyyətinin 2 ayadək müddətinə qapadılması çox ağır sanksiya  növü olduğundan onun qanuna əlavələrdə göstərilən hallarda tətbiqi mətbu nəşrlərin azadlığına bə­ra­ətləndirilə bilməyən, mütənasib olmayan,  ədalətsiz zərər vuracaqdır. Mətbu nəşrin hətta qısa müddət ərzində be­lə qapadılması legitim məqsədə yönəlik xüsusi hallarda, təxirəsalınmaz və qaçılmaz sosial zərurətin basqısı al­tın­da edildikdə və cəzanın məqsədinə proporsional olduqda tətbiq edilə bilər. Əla­vələrdə göstərilən halların heç birinin bu ağır sanksiyanın qoyulmasına bəraət verən hallar kimi qəbul edilə bil­məz. Bu səbəbdən də onların tətbiqi bütün hallarda Konstitusiyanın və Avropa Konvensiyasının 10-cu ma­d­də­si­ni pozacaqdır.  Media Hüququ İnstitutu media azadlığını məhdudlaşdırmağa yönəlik belə qanunların hazırlanması və qəbulunun qeyri-şəffaf, geniş müzakirələrsiz aparıldığına təəssüf edir və hökumətin bu Əlavələrin qanuna çevrilməməsi üçün addımlar atacağına ümid bəsləyir.